Rabobank krijgt 12 miljoen euro boete voor onverantwoorde hypotheekverstrekking

0

De AFM heeft een boete van 12 miljoen euro opgelegd aan de Rabobank vanwege het overtreden van regels voor het verstrekken van hypothecair krediet. De bank overweegt bezwaar aan te tekenen.

Uit onderzoek van de AFM blijkt dat Rabobank tussen medio 2019 en medio 2021 maatwerkhypotheken heeft verstrekt zonder op passende wijze te hebben beoordeeld of dat voor de klanten verantwoord was en bleef. “De bank heeft tot april 2022 gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheid om maatwerkhypotheken aan te bieden. Bij een maatwerkhypotheek (of een ‘explain’) mag worden afgeweken van de maximale standaardleennorm. Een hypotheekverstrekker is dan wel verplicht om de redenen daarvoor met berekeningen en documenten te onderbouwen. Zodat blijkt en is vastgelegd dat de hypotheek in de specifieke situatie verantwoord is en blijft, voor zover voorzienbaar”, schrijft de toezichterhouder.

Onvoldoende zorgvuldig

De AFM is van oordeel dat Rabobank hierbij onvoldoende zorgvuldig te werk is gegaan. In het acceptatiebeleid van de bank ontbrak de nodige sturing en werd op belangrijke punten niet concreet gemaakt in welke situaties volgens de bank een hypotheek verantwoord kon worden verstrekt. Of een hypotheek kon worden afgesloten, werd daarmee in veel gevallen overgelaten aan de persoonlijke interpretatie van de betrokken medewerker. Hiermee ontstond een serieus risico dat klanten van de Rabobank voor hun situatie te hoge leningen afsloten.

Hypotheken verstrekt zonder passende toets

De AFM heeft op basis van een steekproef onderzoek gedaan naar situaties waarin Rabobank hypotheken verstrekte die hoger waren dan wat op basis van het inkomen maximaal kon worden geleend. Hieruit concludeert de toezichthouder dat de Rabobank in ieder geval tussen medio 2019 en medio 2021 maatwerkhypotheken heeft verstrekt zonder op passende wijze te hebben beoordeeld of dat voor de klanten verantwoord was en bleef, voor zover redelijkerwijs voorzienbaar. “Voor de betrokken klanten betekende dit dat zij voor een periode van meestal dertig jaar een te hoge betalingsverplichting aangingen. Deze leningen had Rabobank uitsluitend mogen verstrekken als zij met voldoende zekerheid had vastgesteld dat deze desondanks verantwoord waren. Dit bleek onvoldoende het geval. In één op de vijf onderzochte gevallen werd zo’n hypotheek afgesloten op basis van onvolledige, niet geverifieerde en soms zelfs feitelijk onjuiste informatie. Daarbij ontbraken de nodige doorrekeningen en/of was het niet duidelijk of sprake was van een toekomstbestendige situatie”, aldus de AFM.

Structurele overtredingen

De AFM heeft een boete opgelegd van 12 miljoen euro. Hierbij weegt zwaar mee dat de structurele overtredingen te maken hebben met zowel de acceptatiecriteria (het beleid) als met de behandeling van individuele klantdossiers (de praktijk). Rabobank – de destijds grootste hypotheekverstrekker van Nederland – heeft zich niet gehouden aan de normen die erop zijn gericht om consumenten te beschermen tegen overkreditering. Dee AFM heeft meermaals zorgen geuit over de wijze van hypothecaire kredietverstrekking door Rabobank. “Wanneer kredietaanbieders zich niet aan de hypotheekregels houden worden niet alleen de belangen van consumenten geschaad, maar wordt ook het level playing field op de hypotheekmarkt verstoord. Ondernemingen die zich niet aan de voorwaarden voor verantwoorde kredietverstrekking houden kunnen daardoor een grotere markt bedienen.”

Omzetgerelateerde boete

Tegen de achtergrond van de ernst en verwijtbaarheid van de overtreding heeft de AFM een omzetgerelateerde boete opgelegd. Zo wordt bij dit soort zeer draagkrachtige ondernemingen een boete opgelegd die past bij hun omvang. De AFM maakt hierbij gebruik van de mogelijkheid die de wetgever met dit doel heeft gecreëerd.

Reactie Rabobank

De Rabobank zegt het van belang te vinden dat krediet op een verantwoorde manier wordt verstrekt. Ook hecht de bank eraan om waar mogelijk maatwerk te bieden, zodat ook klanten met een specifieke financieringsvraag op een verantwoorde manier een woning kunnen kopen. “Dit is soms nodig. Bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een belangrijke levensverandering, zoals een relatiebeëindiging”, aldus de bank. “De AFM heeft haar besluit gebaseerd op een steekproef van 42 specifieke maatwerk-hypotheekdossiers, waarbij wij onvoldoende hebben kunnen aantonen dat in 8 van deze dossiers volgens de gestelde norm is gehandeld.” Dit trekt Rabobank zich aan. “Dit soort klantdossiers is echter een zeer klein onderdeel van de totale hypotheekportefeuille van de bank en daarmee niet representatief voor de gehele portefeuille. De bank is het oneens met de conclusie van de AFM dat de normen structureel zijn geschonden en vindt het boetebedrag dan ook niet proportioneel. In de jaarrekening voor 2022 is een voorziening opgenomen voor een deel van het bedrag van de boete.”

Zaken uit het verleden

Stefaan Decraene, voorzitter van de Groepsdirectie van Rabobank: “Het AFM-besluit gaat over zaken uit het verleden. Ons acceptatiebeleid en acceptatieproces zijn in de afgelopen jaren, in goed overleg met de AFM, doorlopend aangescherpt en verduidelijkt om op verantwoorde wijze krediet te blijven verstrekken. Ook in de toekomst is zorgvuldige klantbehandeling en verantwoorde kredietverstrekking prioriteit voor ons. We blijven onze klanten helpen bij hun vraagstukken, want daarvoor zijn wij, de coöperatieve Rabobank, ooit opgericht.”

Elke werkdag het belangrijkste financiële nieuws in uw mailbox? Meld u gratis aan voor InFinance Daily.

Deel dit artikel

Over de auteur

Redactie InFinance

De redactie is verantwoordelijk voor de dagelijkse nieuwsupdates op de website InFinance.nl en nieuwsbrief InFinance Daily.